Αξιοθέατα

Στα 4 χλμ. πάνω στο δρόμο Μαρώνειας – Αγίου Χαραλάμπους αριστερά, δίπλα στο δρόμο, θα δει ο επισκέπτης τμήμα του δυτικού τείχους της αρχαίας πόλης (4ος αι. π.Χ.), ενώ ένα τοπογραφικό διάγραμμα τοποθετημένο στον ίδιο χώρο ενημερώνει για το μέγεθός της. Στην κορυφή του Ίσμαρου «;Aγιος Αθανάσιος» (υψόμ. 678 μ.) υπάρχουν απομεινάρια της ακρόπολης και των κατά διαστήματα ενισχυτικών πύργων της. Τα πιο καλοδιατηρημένα τμήματα των δύο μακρών τειχών, που κατεβαίνουν από την ακρόπολη ως το λιμάνι, σώζονται μέχρι 2 μ. ύψος. Η διαδρομή είναι μιας ώρας περίπου, αλλά είναι απαγορευμένη σήμερα ως την κορυφή λόγω στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Η Ξυλαγανή, η τρίτη σε μέγεθος κωμόπολη του Ν. Ροδόπης, είναι η έδρα του Δήμου Μαρώνειας και απέχει 17 χλμ. από την Κομοτηνή. Η περιοχή είναι αγροτική με πλούσιο αρδευόμενο κάμπο, από τις καλλιέργειες του οποίου ξεχωρίζουν το βαμβάκι και τα ζαχαρότευτλα. Ο Πολιτιστικός Όμιλος Ξυλαγανής, ο οποίος ιδρύθηκε το 1981, έχει αναπτύξει αξιόλογη δραστηριότητα με το χορευτικό τμήμα του, αλλά και πρωτοστατεί στην οργάνωση των παραδοσιακών εορτών. Ξακουστή είναι πλέον η γιορτή της «Μπάμπως» στις 8 Ιανουαρίου, τα «Ισφάνια» την Καθαρή Δευτέρα αλλά και το πανηγύρη της Αναλήψεως με το κουρμπάνι, όπως και το αντάμωμα των Ξυλαγανιωτών στις 13-15 Αυγούστου. Με τη φροντίδα των μελών του Π.Ο.Ξ. λειτουργεί ένα αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο, το οποίο συνεχώς εμπλουτίζεται και τοπική εφημερίδα.